Dünya Kültür Mirası Bergama'da Bulunan Tümülüsler Hakkındaki Yeni Araştırmalar

Yığma Tepe tümülüsünün havadan görünümü Fotograf büyültme Yığma Tepe tümülüsünün havadan görünümü (© Alman Arkeoloji Enstitüsü – Pergamon Kazısı) Antik Pergamon kenti kalıntılarının bulunduğu Bergama'nın (Türkiye – İzmir), 2014 yılında UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi'ne alınmasına karar verilmişti; bu kararda, kentin batısında uzanan ovada yer alan anıtsal  tümülüslerin varlığı da merkezi bir rol oynamıştı: Tepedeki antik kentteki birçok anıtsal yapısıyla görsel bir diyalog içinde olan bu tümülüsler, aynı zamanda Pergamon'un gücünü ve MÖ 3. ile 1. yüzyıllarda krallığı yöneten Attalos hanedanının kent çevresindeki etkisini simgelemekteydiler. Ovadaki bu tümülüslerin en büyüğü olan Yığma Tepe Tümülüsü ise özellikle etkileyici bir anıtsallığa sahiptir. Bu tümülüs 30 metreyi aşan yüksekliği ve 158 metrelik çapıyla bugün bile arkeologlara adeta meydan okumaktadır. Jeoradar yöntemiyle ölçümler Fotograf büyültme Jeoradar yöntemiyle ölçümler (© Alman Arkeoloji Enstitüsü – Pergamon Kazısı) Tümülüsteki ilk kazılar 20. yüzyılın başında gerçekleştirilmiş, ancak tepenin içi hakkında herhangi bir bilgiye ulaşılamamıştı. 2014 yılından beri Kiel Üniversitesi jeofizik uzmanlarından oluşan bir ekip en son yöntemlerle bu mezar anıtını araştırmaktadırlar. İlk sonuçlar tepenin nasıl yükseltildiğine ve tabakaların nasıl karmaşık bir yöntemle üst üste yığıldığına dair bilgiler vermektedir. Bu yılki çalışmalarımız tepenin yığılmasında yaklaşık 260.000 metre küp toprak ve taşın, tümülüsün etrafını kuşatan çevre duvarından itibaren ışınsal bir şekilde yukarıya doğru uzanan ve dere taşından oluşan sıraların arasına nasıl döküldüğünü ortaya koymuştur. İlk sonuçlar, Yığma Tepe'nin daha erken bir tümülüs üzerine oturduğunu,  daha sonra birden fazla evreyi kapsayan bir süreçte üzerine toprak yığılarak bugünkü anıtsallığına ulaştığını göstermektedir. Bu durum, tahminlerimize göre Attalos Hanedanı'nın ata kültüyle ilgili olup, tümülüsün nesiller boyunca kullanıldığına işaret etmektedir. Tepenin oluşturulması esnasında uygulanan teknik incelendiğinde, Anadolu'daki hellenistik dönem krallarının ümülüs mezarları ile  Orta Avrupa'daki demir çağına tarihlenen büyük mezar tümülüsleri arasında önemli benzerlikler olduğu anlaşılmaktadır. Yığma Tepe'nin araştırılması, halen yürütülmekte olan Türk-Fransız-Alman ortak projesinin bir parçasıdır ve Alman Araştırma Kurumu ile Agence nationale de la recherche tarafından finanse edilmektedir.

Pergamon Kazıları Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın izinleriyle Alman Arkeoloji Enstitüsü tarafından yürütülmektedir. Bergama'da ve çevresinde yürütülen araştırmalarda 45 işçi ile 100'ün üzerinde Alman, Türk ve diğer milletlere mensup bilim insanları ve öğrenciler görev almaktadır. Kazı çalışmalarına paralel olarak Kızıl Avlu ve Gymnasion'da geniş çaplı konservasyon ve restorasyon çalışmaları da devam etmektedir.